თბილისი, 12 აგვისტო — Sputnik. ჩინეთის „სახალხო ბანკის“(ცენტრალური ბანკის) მიერ სამშაბათს იუანის დოლართან მიმართებით ოფიციალური კურსის რეკორდული — 1,9%-ით შესუსტება ნედლეულის ბაზარზე შეიძლება უარყოფითად აისახოს, ინვესტორებისთვის მსოფლიო ფინანსურ ტერიტორიებზე რისკები გაზარდოს და 2008 წლის მსგავსი კრიზისი გამოიწვიოს, მიიჩნევენ ანალიტიკოსები.
სამშაბათს რეგულატორმა იუანის დოლართან მიმართებით ე. წ. „საშუალო გაცვლითი კურსი“ — 6,2298 იუანი დაადგინა, ხოლო წინა დღეს ეს მაჩვენებელი 6,1162 იყო. „სახალხო ბანკის“ მიერ გამოქვეყნებულ განცხადებაში აღნიშნულია, რომ მიღებული ზომა ერთჯერადი იყო. ბანკი ასევე დასძენს, რომ მხარს დაუჭერს იუანის სტაბილურობას „რაციონალურ“ დონეზე და ფიქსინგის განსაზღვრაში ბაზრის როლს გააძლიერებს.
სამშაბათს ჩინეთმა სიურპრიზი გაგვიკეთა — მოულოდნელად, ერთ დღეში მოახდინა თავისი იუანის დოლართან მიმართებით ბოლო 20 წლის მანძილზე მაქსიმალურ სიდიდეზე დევალვირება, აღნიშნავს ოლეგ შაგოვი კომპანია „სოლიდიდან“. „ჩინეთის ეკონომიკის დამუხრუჭებისა და ექსპორტის დავარდნის პირობებში ეს შეიძლება ჩინური ვალუტის შესუსტების ახალი გლობალური ტენდენციის სიგნალად იქცეს, რომელსაც შეუძლია, უარყოფითად აისახოს ნედლეულის ბაზრის კონიუნქტურაზე“, — აღნიშნავს ის.
„ვტბ 24“-ის სააინვესტიციო დეპარტამენტის მთავარი ანალიტიკოსის სტანისლავ კლეშჩევის აზრით, სავალუტო კურსის კორექტირება პირიქით, ჩინური ეკონომიკის მხარდასაჭერად გადადგმული კიდევ ერთი ნაბიჯია, რომელიც უფრო მკვეთრი დამუხრუჭების რისკებს შეეჯახა.
„ერთი მხრივ, ის აქტუალურს ხდის რისკებს მსოფლიო ეკონომიკისთვის, რაც ჩინეთის ეკონომიკის შენელებამ შეიძლება გამოიწვიოს და მეორე მხრივ — იმედს იძლევა, რომ ისინი ნიველირებული იქნება. ეს დამატებითი იმედია, რომელსაც ამ დროისთვის გადაყიდული ნედლეულის ბაზრის მხარდაჭერა შეუძლია“, — დარწმუნებულია ანალიტიკოსი.
დოლარისგან თავის დაღწევის მცდელობა
ბოლო ორი თვის მანძილზე, მიუხედავად სავალუტო კურსის გაცხადებული მოქნილობისა, იუანის მერყეობა აშშ დოლართან მიმართებით მინიმალური იყო, რამაც ბაზრის მონაწილეებს შეუქმნა ვარაუდი, რომ ჩინური ვალუტის კურსი 6,21 მაჩვენებელზე, ფაქტობრივად, „მიბმულია“, აღნიშნავს კლეშჩევი.
„შეიძლება რუსებში, ბოლო წელს რუბლის არასტაბილურობის ფონზე, ვალუტის კურსის 1,9%-ით მოძრაობა გაკვირვებას არ იწვევს, მაგრამ გლობალური ბაზრებისთვის ეს ცალსახა სიგნალია, რომ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ხელისუფლებამ ეროვნული ვალუტის შესუსტების გადაწყვეტილება მიიღო“, — აცხადებს ის.
ძვირ დოლარზე მიჩვევა ჩინურ ეკონომიკას ძვირად უჯდება — უქმეებზე გამოქვეყნებულმა ივლისის თვის სავაჭრო ბალანსის მონაცემებმა აჩვენა, რომ წლიური გამოსახულებით ექსპორტი მკვეთრად დაეცა, ამასთან, წლის დასაწყისიდან ექსპორტის ერთიანი მოცულობა გასული წლის შესაბამის მაჩვენებელზე ნაკლები აღმოჩნდა, აღნიშნავს ანალიტიკოსი.
ამ თვალსაზრისით, მცირე დევალვაცია შეგვიძლია განვიხილოთ, როგორც ხელისუფლების პასუხი საერთაშორისო ვაჭრობის გაუარესებულ მაჩვენებელზე და რომელიც მოწოდებულია, აამაღლოს საგარეო ბაზრებზე პროდუქციის კონკურენტუნარიანობა, აღნიშნავს კლეშჩევი.
„მაგრამ იუანის დღევანდელი ნახტომის ახსნის მცდელობისას არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დაგვავიწყდეს იუანისთვის ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი მოვლენა — მისი სარეზერვო ვალუტად ქცევის პერსპექტივა. ამასთან დაკავშირებით გასულ კვირას საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ექსპერტების რეკომენდაცია, რომ გადაიდოს ჩინური იუანის ჩართვა სარეზერვო ვალუტების სიაში 2016 წლის შემოდგომამდე, თავისუფლად შეიძლება განვიხილოთ, როგორც ფაქტორი, რომელმაც, ეროვნული ვალუტის შესუსტებისგან დაცვის თვალსაზრისით, ჩინეთის მოტივაცია დაადაბლა“, — მსჯელობს ექსპერტი.
ჩინეთის ბოლო გაფრთხილება
მთავარი კითხვაა — შეძლებს თუ არა ჩინეთის „სახალხო ბანკი“ დაარწმუნოს ბაზარი, რომ ეს კორექტირება ნამდვილად ერთჯერადია, შენიშნავს კლეშჩევი. წინააღმდეგ შემთხვევაში მსოფლიო ბაზრებისთვის რისკები მხოლოდ გამრავლდება, დასძენს ის.
კომპანია NAS Broker-ის ანალიტიკოსის მიხაილ ფედოროვის აზრით, დამდეგ წელს მსოფლიო ეკონომიკისთვის მთავარი პრობლემა ჩინეთში კრედიტირება იქნება.
„წლის დასაწყისში კრედიტირება ჩინეთში თვეში 200 მლრდ აშშ დოლარს ჭარბობდა. ეს ზღვარს მიღმა დონე იყო და სავარაუდოდ, ასეთ ტემპს მომავალში ჩინეთის ბანკები ვერ შეინარჩუნებენ. ახლა კრედიტირება უკვე მცირდება და ყველაფერი იქითკენ მიდის, რომ ძველი ვალების ვალდებულების ერთობლივი მოცულობა გაცემული კრედიტების დონეს გადაამეტებს, რაც დეფლაციურ შეკუმშვამდე მიგვიყვანს ყველა აქედან გამომდინარე ვითარებებით, ისეთივე, როგორც ეს აშშ-ში იყო 2008 წელს“, — აღნიშნავს ექსპერტი.
მაშინ აშშ-ში, საბანკო ბალანსი რომ არ დარღვეულიყო, ხელისუფლებამ პრობლემური ვალების გამოსყიდვის პროგრამა TARP აამოქმედა, იხსენებს ექსპერტი. ჩინეთის საბანკო სისტემა და ხელისუფლება ასევე იქნება იძულებული, თავისი ბალანსების გადარჩენისთვის ექსტრაორდინარულ მეთოდებს მიმართოს. „და ყველაზე მთავარი ინტრიგა მთელი მსოფლიოს ფინანსური სისტემისთვის იმაში მდგომარეობს, რომ ჩინეთი თავის ბალანსებს გადაარჩენს“, — დასძენს ფედოროვი.
აქტივების შესაძლო გაყიდვა
ჩინეთი მსოფლიოში უმსხვილეს ფინანსურ რეზერვებს ფლობს. ჩინეთს აშშ-ის სახელმწიფო ობლიგაციებში 1,2 ტრილიონი დოლარის მოცულობის ინვესტიცია აქვს ჩადებული, საერთორეზერვების მოცულობა თითქმის 4 ტრილიონ აშშ დოლარს უტოლდება და ეს მხოლოდ სახელმწიფო ფინანსებია, აღიშნავს ფედოროვი კომპანია NASBroker-იდან.
სახელმწიფოს გარდა გასათვალისწინებელია, რომ ჩინური ბანკები დღეს მსოფლიოში უმსხვილესი ბანკებია. მსოფლიოს უმსხვილესი ბანკების პირველ ათეულში ოთხი ბანკი ჩინურია, თითოეულის აქტივი 2 ტრილიონ დოლარს ამეტებს, აღნიშნავს ექსპერტი. ბუნებრივია, ჩინეთის კომერციულ ბანკებს უცხოური აქტივებიც აქვთ, რომლებიც ასევე ტრილიონობით დოლარით აღირიცხება, რაც ასევე ჩინეთის საერთაშორისო რეზერვებად შეიძლება ჩაითვალოს, დასძენს ანალიტიკოსი.
„თუ ჩინეთის ბანკების შიდა ბალანსებს კრედიტირების კრიზის გამო ბზარები გაუჩნდება, ჩინეთი იძულებული იქნება, თავს უშველოს და აშშ-ში ამოქმედებული TARP-ის მაგვარი პროგრამა აამოქმედოს. ამ კონტექსტში მთავარი კითხვაა, თუ როგორ, უფრო სწორად, რითი დააფინანსებს ის გადარჩენის საკუთარ პროგრამას. აშშ-მა თავისი გადარჩენა საბეჭდი დაზგით დააფინანსა“, — სვამს კითხვას ექსპერტი.
ამერიკისგან განსხვავებით, ჩინეთს მანევრის საშუალება აქვს, მას შეუძლია არჩევანი საბეჭდ დაზგასა და თავისი უცხოური რეზერვების გაყიდვას შორის გააკეთოს, აღნიშნავს ის.
თუ ჩინეთი საბეჭდ დაზგას აამუშავებს, მაშინ იუანს ჩაძირავს, თუ გადარჩენის მიზნით ის თავისი უცხოური აქტივების და რეზერვების გაყიდვას დაიწყებს, დოლარსა და მსოფლიო საფინანსო სისტემას დაღუპავს, აღიშნავს ფედოროვი.
„დოლარებს, რომლებიც ჩინეთის ბეღლებში დევს, თუ მიმოქცევაში მოხვდა, ლიკვიდურობის წარღვნის გამოწვევა შეუძლია, მსოფლიო ჩინეთის გამოთავისუფლებული რეზერვების გადახარშვას ვერ შეძლებს, რადგანაც ჩინეთს ტრილიონის და ორი ტრილიონი დოლარის გადაგდებაც თავისუფლად შეუძლია. თანაც მნიშვნელოვანია ის, რომ სულაც არ არის სავალდებულო, ჩინეთის ხელისუფლებამ თავისი რეზერვების გაყიდვა დაიწყოს. ჩინეთის კომერციულ ბანკებს სახელმწიფოს გარეშეც შეუძლიათ უცხოური აქტივებისა და რეზერვების გაყიდვის დაწყება, ფული კი მათ ბევრი აქვთ“, — ვარაუდობს ის.
საშიშროება დოლარისთვის
შედეგად შეიძლება ისე მივიღოთ, რომ ჩინეთის საკრედიტო კრიზისი დოლარისა და აშშ-ისთვის იქნება საშიში და არა ჩინეთისთვის, ასკვნის NASBrokerის ანალიტიკოსი.
„ჩინეთი აგროვებდა დოლარს,ბრუნვიდან იღებდა და ასტერილიზებდა, და ამით დოლარის ფულად მასას მიმოქცევაში ზრდის საშუალებას არ აძლევდა. თუ ჩინეთი რეზერვების გაყიდვას დაიწყებს, მაშინ მისი გაყიდვები დოლარის უზარმაზარ რაოდენობას გამოათავისუფლებს, ამასთან დოლარის მოცულობა, რომელსაც ჩინეთის გათავისუფლება შეუძლია, QE პროგრამის მოცულობის მრავალჯერ გადაჭარბება შეუძლია“, — აღნიშნა ექსპერტმა.
მაგრამ არჩევანი ჩინეთზეა, ვის ჩაძირავს და ვის გადაარჩენს და რის ხარჯზე დახურავს ქვეყნის შიგნით საბანკო სისტემაში ხვრელებს, დაასკვნა მან.
