თბილისი, 13 მარტი - Sputnik. საქართველოს მთავრობა ღრმა შეშფოთებას გამოთქვამს „მოსკოვის მექანიზმის“ ფარგლებში შექმნილი ეუთოს მისიის ანგარიშის გამო, განაცხადა ეუთოში საქართველოს მუდმივმა წარმომადგენელმა, ალექსანდრე მაისურაძემ.
პატრიცია გჟებიკის ანგარიში აღწერს ქვეყანაში „მკვეთრ დემოკრატიულ უკუსვლას“ და მიუთითებს „ძალადობისა და უფლებების დარღვევის სისტემურ ბუნებაზე მომიტინგეების, ოპოზიციონერი პოლიტიკოსებისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ“.
„მიუხედავად იმისა, რომ საქართველო კვლავ მტკიცედ განაგრძობს ეუთო-ს პრინციპებისა და ადამიანური განზომილების ფარგლებში ნაკისრი ვალდებულებების მხარდაჭერას, ანგარიში შეიცავს სერიოზულ ფაქტობრივ უზუსტობებს, შერჩევით ინტერპრეტაციებს და პოლიტიკურად მიკერძოებულ დასკვნებს, რაც ეჭვქვეშ აყენებს მის სანდოობას და ობიექტურობას“, - განაცხადა მაისურაძემ.
მისი თქმით, თავიდანვე საქართველომ სერიოზული ეჭვი გამოთქვა ეუთო-ს 23 მონაწილე სახელმწიფოს მიერ ამოქმედებული „მოსკოვის მექანიზმის“ შერჩევითად და პოლიტიკური მოტივებით გამოყენების შესაძლებლობასთან დაკავშირებით, თუმცაღა ფაქტების დამდგენ მისიასთან სრულად და გამჭვირვალედ ითანამშრომლა.
„ამ თანამშრომლობის მიუხედავად, ანგარიში ვერ ასახავს საქართველოს პოლიტიკური და სამართლებრივი კონტექსტის სირთულეს, არ ითვალისწინებს კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოების მნიშვნელოვან განმარტებებს, შერჩევითად აკეთებს აქცენტს ცალკეულ საქმეებზე და წარმოაჩენს მათ როგორც „პოლიტიკურად მოტივირებულს“, უგულებელყოფს სამართლებრივ გარანტიებს, მიმდინარე სასამართლო პროცესებს და სამართლიანი სასამართლოს საერთაშორისოდ აღიარებულ სტანდარტებს“, - განაცხადა მაისურაძემ.
მისი თქმით, კანონმდებლობის, საარჩევნო პროცედურებისა და საპროტესტო აქციებთან დაკავშირებული საგამოძიებო მოქმედებების აღწერა შეიცავს ფაქტობრივ უზუსტობებსა და შეცდომაში შემყვან ინტერპრეტაციებს.
„გარდა ამისა, ანგარიში შეიცავს რეკომენდაციებს, რომლებიც სცდება „მოსკოვის მექანიზმის“ მანდატს, მათ შორის მოწოდებებს სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და სახელმწიფოების მიმართ, იმოქმედონ საქართველოს წინააღმდეგ, რაც ასევე სცდება მისიის უფლებამოსილების ფარგლებს“, - განაცხადა მაისურაძემ.
საქართველოს ხელისუფლების თვალსაზრისით, ანგარიშში ინფორმაციის შერჩევითი წარმოჩენა და მისი გამოქვეყნების დრო მიუთითებს დასკვნების პოლიტიზირების ტენდენციაზე.
„საქართველოს მთავრობა კატეგორიულად უარყოფს ანგარიშში მოცემულ დასკვნებსა და რეკომენდაციებს და თხოვნით მიმართავს ეუთო-ს და მის მონაწილე სახელმწიფოებს, სათანადოდ გაითვალისწინონ საქართველოს მთავრობის ვრცელ პასუხში გაჟღერებული სამართლებრივი არგუმენტები, მიღწევები და დეტალური განმარტებები“, - განაცხადა მაისურაძემ.
ის ასევე განმარტავს ფაქტობრივ უზუსტობებს, ხაზს უსვამს უგულვებელყოფილ კონტექსტს და ადასტურებს, რომ საქართველო სრულად ასრულებს ეუთო-ს წინაშე ნაკისრ ვალდებულებებსა და საერთაშორისო სტანდარტებს.
მუდმივმა წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ საქართველო ყოველთვის მოქმედებდა პასუხისმგებლობითა და თანამშრომლობის სულისკვეთებით და სრულ პატივისცემას იჩენდა ეუთო-სა და მისი დამოუკიდებელი ინსტიტუტებისა და მექანიზმების მიმართ, მაგრამ, სულ უფრო ხშირად ხედავს საერთაშორისო ორგანიზაციებისა და ინსტიტუტების მავნე მიზნებისთვის გამოყენების მცდელობებს, რაც ძირს უთხრის მათ საიმედოობას და ინსტიტუციური ნეიტრალიტეტის მიმართ საზოგადოების ნდობას.
საქართველოს მთავრობა კიდევ ერთხელ მოუწოდებს ეუთო-ს და მის მონაწილე სახელმწიფოებს, სათანადოდ გაითვალისწინონ საქართველოს ხელისუფლების მიერ წარდგენილი სამართლებრივი არგუმენტები და უარყონ და არ გაიზიარონ ფაქტების დამდგენი მისიის მიერ მანდატის დარღვევით წარმოდგენილი სადაო დასკვნები და პოლიტიკურად მოტივირებული რეკომენდაციები.
„ჩვენ არ უნდა დავუშვათ ეუთო-ს დაზიანება ამგვარი არასათანადო პრაქტიკის შედეგად ან მისი პოლიტიკურ ინსტრუმენტად გამოყენება. სწორედ ამიტომ, მიგვაჩნია, რომ აღნიშნულ საკითხებს სათანადო ყურადღება უნდა დაეთმოს მუდმივი საბჭოს მიერ. ასეთ მცდარ და მიკერძოებულ ანგარიშზე უარის თქმა აუცილებელი ნაბიჯია საერთაშორისო პროცესების სანდოობის დასაცავად. ექსპერტული მექანიზმების დამოუკიდებლობის, დაბალანსებულობისა და მანდატის ფარგლებში მოქმედების უზრუნველყოფა ყველა მონაწილე სახელმწიფოსა და თავად ორგანიზაციის ინტერესებშია“, - მიმართა მაისურაძემ მისია.
საბოლოო ჯამში, ეუთოს წევრი 57 სახელმწიფოდან 32-მა არ დაუჭირა მხარი საქართველოს შესახებ დასკვნას, რომელიც ეუთოს „მოსკოვის მექანიზმის“ ფარგლებში მომზადდა. აგრეთვე 32 სახელმწიფო არ შეუერთდა განცხადებას, რომელიც წინა დღეს გამოქვეყნდა.
რა წერია ანგარიშში
ანგარიშის თანახმად, 2024 წლიდან საქართველოში დემოკრატიის შესამჩნევი უკუსვლა მოხდა.
„მთავრობამ ეტაპობრივად შეამცირა გამოხატვისა და შეკრების თავისუფლებები ახალი კანონების მიღებით, რომლებიც სამოქალაქო საზოგადოებას, პოლიტიკურ ოპოზიციას, დამოუკიდებელ მედიას და LGBT+ საზოგადოებად იღებენ მიზანში“, - ნათქვამია ანგარიშში.
მომხსენებლების თქმით, ეს თავისუფლებები მეტისმეტად შეიზღუდა ადმინისტრაციული ზომების შემზღუდავი აღსრულებით, როგორებიცაა მაღალი ჯარიმები და ადმინისტრაციული დაკავება, ისევე, როგორც მთავრობის კრიტიკოსების წინააღმდეგ სისხლის სამართლის საქმეების აღძვრით.
„მთავარი ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის მიმდინარე მცდელობა საფრთხეს უქმნის პოლიტიკური პლურალიზმის არსებობას“, - აღნიშნულია მოხსენებაში.
მომხსენებლების აზრით, მთავრობისგან დამოუკიდებელი აქტორების მიმართ მტრული განწყობა კიდევ უფრო მძიმდება დაუდგენელი ჯგუფების მიერ ჩადენილი ძალადობის უკონტროლო შემთხვევებით, რომლებიც დროდადრო თავს ესხმიან მთავრობის კრიტიკოსებს, ხშირად საჯარო სივრცეებში და დღისით, აშკარად დაუსჯელად. ამ გარემოს, ასევე, განაპირობებს მთავრობასთან დაკავშირებული პირების ულმობელი, სტიგმატიზებული რიტორიკა.
ეუთო-ს რეკომენდაციები
ჩატარდეს დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი გამოძიება არჩევნების დარღვევების შესახებ ყველა ბრალდებაზე. განხორციელდეს არჩევნების ორგანიზებაში აუცილებელი ცვლილებები, ეუთოს დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისის (ODHIR) მიერ 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებთან დაკავშირებულ ანგარიშში მოცემული რეკომენდაციების შესაბამისად.
ეუთო ასევე მოუწოდებს ხელისუფლებას თავი შეიკავოს საკონსტიტუციო სასამართლოში პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის პროცედურების თვითდინებით დაწყებისგან. უკან გაიწვიოს ამჟამად განხილვის პროცესში არსებული განაცხადები, უკან გაიწვიოს პოლიტიკური ოპოზიციის ლიდერების წინააღმდეგ საბოტაჟში და უცხოური ძალებისთვის დახმარების შესახებ წაყენებული ბრალდებები.
რეკომენდაციებს შორისაა ასევე ისეთი კანონების გაწვევა (ან ვენეციის კომისიის რეკომენდაციებთან შესაბამისობაში მოყვანა), როგორიცაა “უცხოური გავლენის გამჭვირვალობაზე კანონი” (TFI), “უცხოური აგენტების რეგისტრაციის აქტი” (FARA), და “გრანტების შესახებ კანონში” უცხოურ გრანტებთან დაკავშირებული შესწორებები.
კიდევ ერთი რეკომენდაციაა - “ოჯახის ღირებულებების შესახებ კანონის” გაწვევა. ეს კონკრეტულად, მაგრამ არა მხოლოდ, ეხება ერთსქესიანი ურთიერთობებისა და ტრანსგენდერული იდენტობის ინცესტთან გათანაბრებას, ამ ცნებების „პოპულარიზაციის“ აკრძალვას, მათ შორის შეკრებებით, გენდერის დამამტკიცებელი მოვლისა და პირადობის დამადასტურებელ დოკუმენტებსა და სამოქალაქო აქტებში სქესის მარკერების შეცვლის აკრძალვას.
ეუთო მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას, გააუქმოს ან გადახედოს ის რეგულაციები, რომლებიც არაპროპორციულად ზღუდავენ შეკრების თავისუფლებას (როგორებიცაა ავტომატური დაკავება და არაპროპორციულად მაღალი ჯარიმები) უნდა გაიწვიოს ან გადაიხედოს, რათა უზრუნველყოფილ იქნას შესაბამისი ბალანსი ამ უფლებასა და საზოგადოებრივის წესრიგის მოსაზრებებს შორის.
ხელისუფლებას ასევე მოუწოდებენ, უზრუნველყონ ძალის პროპორციული გამოყენება ძალადობრივი ქმედებების ჩამდენი მომიტინგეების წინააღმდეგ და ჩაატარონ მიუკერძოებელი გამოძიება წამებისა და არასათანადო მოპყრობის ბრალდებებთან დაკავშირებით.
ეუთოს რეკომენდაციაა ასევე, გათავისუფლდეს პოლიტიკური მოტივით დაკავებული ყველა პატიმარი, მათ შორის ოპოზიციის წევრები, ჟურნალისტები და საჯარო დებატების სხვა მონაწილეები, რომლებიც გამოხატვის თავისუფლებისთვის დააკავეს.
ხელისუფლებას მოუწოდებენ, უზრუნველყოს სასამართლო სისტემის დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა, სასამართლო სხდომების გამჭვირვალობა და ის, რომ ყველა მხარე ინფორმირებული იყოს საქმის დეტალების შესახებ.
საქართველოს ხელისუფლებას ასევე მოუწოდეს, ვენეციის კომისიისა და ქიმიური იარაღის აკრძალვის ორგანიზაციის (OPCW) რეკომენდაციების შესრულებისკენ და აღიარონ საერთაშორისო ჰუმანიტარული ფაქტების დამდგენი კომისიის კომპეტენცია 1949 წლის ჟენევის კონვენციების პირველი დამატებითი ოქმის შესაბამისად. ისინი ასევე მოუწოდებენ საქართველოს ხელისუფლებას, მოახდინოს რატიფიცირება საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს რომის სტატუტის დანარჩენი ცვლილებების, ასევე 2006 წლის ყველა პირის ძალადობრივი გაუჩინარებისგან დაცვის შესახებ საერთაშორისო კონვენცია.
ამასობაში...
სანამ საქართველო ეუთოს სხდომაზე ანგარიშს აპროტესტებდა, ეუთოს 24-მა მონაწილე სახელმწიფომ ერთობლივი განცხადება გამოაქვეყნა, სადაც მოუწოდებენ საქართველოს, ბოლომდე შეასრულოს ეუთოს მოსკოვის მექანიზმის რეკომენდაციები.
„ანგარიში იძლევა 2024 წლის გაზაფხულიდან საქართველოში მომხდარი მოვლენების დეტალურ და სარწმუნო შეფასებას და მკაფიო რეკომენდაციებს სთავაზობს საქართველოს ხელისუფლებას, მონაწილე სახელმწიფოებს და ფართო საერთაშორისო საზოგადოებას“, - აღნიშნეს სახელმწიფოებმა.
სახელმწიფოები მოუწოდებენ საქართველოს ხელისუფლებას, გააგრძელოს ეუთოსთან თანამშრომლობა და მომხსენებლის დასკვნები განიხილოს კონსტრუქციული დიალოგისა და რეფორმების საფუძვლად.
„ჩვენ მოვუწოდებთ საქართველოს, გაუმკლავდეს დემოკრატიულ რეგრესს და სრულად შეასრულოს „მოსკოვის მექანიზმის რეკომენდაციები“, - აღნიშნეს სახელმწიფოებმა.
29 იანვარს დიდმა ბრიტანეთმა, 23 სხვა ქვეყანასთან ერთად, საქართველოში ადამიანის უფლებების მდგომარეობას შესაფასებლად ექსპერტთა მისიისთვის „მოსკოვის მექანიზმი" გააქტიურა. საერთაშორისო ექსპერტები ქვეყანაში 11-დან 24 თებერვლამდე პერიოდში იმყოფებოდნენ.
ეუთოს „მოსკოვის მექანიზმი" მონაწილე ქვეყნებს უფლებას აძლევს, გაგზავნონ ექსპერტთა მისიები ეუთოს სხვა ქვეყანაში ადამიანის უფლებების დარღვევის შესამოწმებლად. მისი მიზანია სიტუაციის შეფასება და რეკომენდაციების შემუშავება ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების მიზნით. მექანიზმი ვრცელდება მხოლოდ ადამიანის უფლებების სფეროზე და თითოეულ ქვეყანას შეუძლია საკუთარი ექსპერტის ჩართვა.
საქართველოსთან დაკავშირებით მექანიზმის ამოქმედებაში მონაწილეობდნენ შემდეგი ქვეყნები: გაერთიანებული სამეფო, ალბანეთი, ავსტრია, ბელგია, ბოსნია და ჰერცეგოვინა, კანადა, ჩეხეთი, დანია, ესტონეთი, ფინეთი, გერმანია, ირლანდია, ისლანდია, ლატვია, ლიხტენშტეინი, ლიეტუვა, ლუქსემბურგი, მოლდოვა, მონტენეგრო, ნიდერლანდები, ნორვეგია, სლოვენია, უკრაინა და შვედეთი.