NAIS-ის საჰაერო შოუმ და DRONTECH ფორუმმა, რომელიც თემატურად გაერთიანდა მოსკოვის Crocus Expo-ზე, 4-5 თებერვალს რეკორდი დაამყარა მონაწილეთა და ვიზიტორების რაოდენობით. ეს ბუნებრივია - უპილოტო, რობოტული მომავალი ხელოვნური ინტელექტის ზღურბლზეა და მტკიცედ აკაკუნებს ჩვენს კარზე.
NAIS-ისა და DRONTECH-ის გამოფენამ შეკრიბა 200-ზე მეტი კომპანია რუსეთიდან, ბელორუსიიდან, ჩინეთიდან და ირანიდან. მიიზიდა 10 ათასზე მეტი პროფესიონალი ვიზიტორი საავიაციო ინდუსტრიიდან, თავდაცვისა და უსაფრთხოების სტრუქტურებიდან. ფართომასშტაბიანი გამოფენა მოიცავდა საავიაციო ინფრასტრუქტურის ტექნოლოგიური გადაწყვეტილებების სრულ სპექტრს - აეროდრომის აღჭურვილობის სისტემებიდან ციფრულ პლატფორმებამდე, ბიომეტრიული ტექნოლოგიებით, უპილოტო თვითმფრინავების სისტემებით და ავტონომიური რობოტული სისტემებით. საჰაერო საფრთხის აღმოსაჩენად და მოსაგერიებლად სახმელეთო და უპილოტო საშუალებების ჩათვლით (უპილოტო საფრენი აპარატების და მტრის დივერსანტების განადგურება).
ზოგადი შთაბეჭდილება გამოფენიდან: რუსეთი სწრაფად მიდის ერთიანი სატრანსპორტო, ლოგისტიკისა და თავდაცვის სისტემის შექმნისკენ, რომელშიც ადამიანებისა და ტვირთების გადაზიდვები საჰაერო, სახმელეთო და, შესაძლოა, საზღვაო კომპონენტებით (ჯარის გადაადგილება, იარაღი და საბრძოლო მასალა) განუყოფლად იქნება დაკავშირებული ერთიანი კონტროლის ცენტრებით, უსაფრთხოების კრიტერიუმებით, საოპერაციო სისტემებით, ხელოვნური ინტელექტიტა და სხვა „ზეტექნოლოგიებით“.
უპილოტო თვითმფრინავების სისტემების ინტეგრაცია ერთ საჰაერო სივრცეში და ეროვნული პროექტი „ეფექტური სატრანსპორტო სისტემა“ მხოლოდ დასაწყისია. მე-13 ეროვნული საავიაციო ინფრასტრუქტურის სალონის (NAIS) ფარგლებში გამოფენა DRONTECH პირველად გაიმართა - უპილოტო თვითმფრინავის სისტემების, რობოტიზებული და ავტონომიური გადაწყვეტილებების შემქმნელებმა და მწარმოებლებმა მიიღეს განვითარების, შეხვედრების პერსპექტიულ პარტნიორებთან და ინვესტორებთან შეხვედრების უნიკალური პლატფორმა.
მოსკოვის ავიასალონი იქცა „სასწორად“, რომელიც საშუალებას იძლევა, უფრო ზუსტად შეფასდეს „უპილოტო რევოლუციის“ სისწრაფე და პერსპექტივები, ახალი საფრთხეები და უსაფრთხოების ახალი სისტემები.
ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის საფუძველი
საავიაციო ინდუსტრია სამართლიანად განიხილება ტექნოლოგიური სუვერენიტეტის საფუძვლად, რუსეთის ეკონომიკის მდგრადი განვითარების გარანტად.
პირველი სრულად რუსული მსუბუქი მრავალფუნქციური ვერტმფრენი მი-34M1 უპილოტო საფრენი აპარატების და მათთან ბრძოლის საშუალებების ფონზე კი არ ჩაიკარგა, შოუს ვარსკვლავი და სპეციალისტებისა და ვიზიტორების მიზიდვის ცენტრი გახდა. ლამაზი, მანევრირებადი მანქანა მარტივია პილოტირებისა და მომსახურების კუთხით. უახლესი რუსული VK-650V ძრავით აღჭურვილი, გაზრდილი ასაფრენი სიმძლავრით და შესანიშნავი სპეციფიკური მახასიათებლებით.
მი-34M1-ის პირველი ფრენა შედგა 2025 წლის ბოლოს - სასიხარულო მოვლენა ინდუსტრიის ცხოვრებაში. უპილოტო მიზიდულობის ცენტრი იყო კომპანია ZALA-ს სტენდები. სადაზვერვო და დამრტყმელი დრონები უდავოდ არიან მსოფლიო ჩემპიონები დასავლური სამხედრო ტექნიკის განადგურებაში. სპეცოპერაციის დროს უძლეველმა „ლანცეტებმა“ ბრძოლის ველზე და მტრის ხაზების უკან 4270-ზე მეტი სამიზნე გაანადგურეს - ძირითადად საჰაერო თავდაცვისა და ელექტრონული ომის სისტემები, ტანკები, ჯავშანტექნიკა და საარტილერიო სისტემები. უკრაინის შეიარაღებულიძალებისა და ნატოს ზარალი მილიარდობით დოლარია. ხოლო 2025 წელს„ლანცეტებმა“ მნიშვნელოვნადგააფართოვეს ტაქტიკური შესაძლებლობები და გასანადგურებელი სამიზნეების დიაპაზონი.
ახალი ინტელექტუალური სისტემის მქონე დრონები ანადგურებენ მტრის მაღალმანევრირებად საზღვაო უპილოტო ხომალდებს გაშვების წერტილიდან 100 კმ-ზე მეტ მანძილზე.
გამოფენაზე დამსახურებული ყურადღება მიიქცია რუსული კომპანიის „უპილოტო სისტემების“ SUPERCAM-დრონების ავტორიტეტულმა ოჯახმა. „მფრინავი ფრთის" ტიპის ცნობილმა მაღალტექნოლოგიურმა პროდუქტებმა - S450, S350, S150, S100 - კარგად გამოავლინეს თავი ბრძოლის ველზე (ბაზიდან 100 კმ-ზე მეტ მანძილზე) და სამოქალაქო სფეროში (აეროგადაღება, ლაზერული სკანირება, ვიდეომონიტორინგი).
ტექნოლოგიურად საინტერესოა ვერტმფრენის ტიპის აპარატები (მულტიროტორული დიზაინი) Supercam X4, Supercam X6M2 და ჰიბრიდული Supercam SX300H, Supercam SX350. ისინი პერსპექტიულია უპილოტო ჯარებისთვის და სამოქალაქო სფეროებისთვის.
ასევე საინტერესო და ორიგინალურია გამოფენაზე წარმოდგენილი რამდენიმე მოდიფიკაციის დრონების ხაზი „ოდუვანჩიკი“. ეს ვერტმფრენის ტიპის აპარატები შექმნილია დედამიწის ან ზღვის ზედაპირის მონიტორინგისთვის.
ტვირთამწეობა - 3,8 კგ-მდე.
ფრენის ავტონომია - 40 წუთზე მეტი.
ჰორიზონტალური სიჩქარე - 100 კმ/სთ-მდე.
სამუშაო მანძილი და სიმაღლეები - 7000 მ და 3000 მ შესაბამისად.
სატრანსპორტო-გამშვები კონტეინერი საშუალებას იძლევა, რომ მოწყობილობა 3-5 წუთში გაიშალოს. „ოდუვანჩიკის“-ის მთავარი მიზანი სტრატეგიული ობიექტების დაცვაა.
აღსანიშნავია, რომ ამ უპილოტო საფრენი აპარატების მასობრივი წარმოება უკვე მიმდინარეობს.
წინააღმდეგობის სისტემები
საჰაერო თავდაცვის თვითმფრინავებს შორის, რომლებიც წარმოდგენილ იქნა ავიასალონზე, ყველაზე ეფექტური და პერსპექტიული ფართო გამოყენებისთვის არის FPV-დრონი „ბულავკა“, რომელიც რუსულმა კონცერნმა „უსაფრთხო საჰაერო სივრცემ“ დაამზადა. აპარატს შეუძლია, ჰაერში 45 წუთამდე გაჩერდეს და საათში 350 კმ სიჩქარე განავითაროს. ჩამჭერი დრონი უზრუნველყოფს სამრეწველო, ენერგეტიკულ, სამხედრო და სხვა მნიშვნელოვანი ობიექტების საიმედო დაცვას 15 კმ-ის რადიუსში (მართული ფრენის დიაპაზონი რელეს გარეშე).
რუსული კომპანია „აეროსკოპი 120-ის“ იგივე სახელწოდების ჩამჭერი დრონი ასევე შექმნილია კრიტიკული ინფრასტრუქტურის ობიექტების დასაცავად. მანევრირებად „ცის მცველს" ფრთების განშლა 120 სმ აქვს და შეუძლია გაანეიტრალოს საჰაერო საფრთხე 300 კმ/სთ-ზე მეტი სიჩქარით 30 კმ რადიუსში და 900 მ სიმაღლეზე.
სახმელეთო ანტიდრონულ სისტემებს შორის გამოირჩევა ელექტრონული ომის სადგურების ფართო სპექტრი „კაპიუშონი“, რომელიც ლიპეცკის სამეცნიერო-სამრეწველო ასოციაცია „კილოვატში“ შეიქმნა.
ტარებადი (ზურგჩანთები), ტრანსპორტირებადი და სტაციონარული სადგურები აგენერირებენ ჩამხშობ გუმბათს: ახშობენ მართვის არხების სტანდარტულ და არასტანდარტულ სიხშირეებს 200 მ-მდე რადიუსში. სპეცოპერაციის ზონაში „კაპიუშონები“ ეფექტურად იცავს პერსონალს, ჯავშანტექნიკას და ავტომობილებს. „კილოვატის“ სტაციონარული ვერსია: სადგური "Signal-M" ავტომატურად აღმოაჩენს მტრის დრონებს, ხოლო რებუს-4“ ახშობს (360 გრადუსი). სადაზვერვო დრონები 5000 მ რადიუსში, მოიერიშე დრონები - 1000 მ-მდე რადიუსში. რა თქმა უნდა, ეს სამოქალაქო (სამრეწველო) ობიექტების ეფექტური დაცვაა.
რუსეთის მრეწველობის მინისტრმა ანტონ ალიხანოვმა მოსკოვში ავიასალონის გახსნის წინ განაცხადა:
უპილოტო თვითმფრინავების სისტემები არის დამაბრკოლებელი სეგმენტი, რომელიც გარდაქმნის მთელ ინდუსტრიებს.
რუსეთის ტრანსპორტის მინისტრმა ანდრეი ნიკიტინმა დასძინა:
უსაფრთხოება ჩვენი აბსოლუტური და უცვლელი პრიორიტეტია. ჩვენ ვხედავთ უპილოტო თვითმფრინავების სისტემებს, როგორც მძლავრ რესურსს სატრანსპორტო ოპერაციების უსაფრთხოებისა და ეფექტურობის გაზრდისთვის.
თუმცა, მიმოხილვა არასრული იქნება სახმელეთო მობილური უპილოტო სისტემების ხსენების გარეშე. მსუბუქი რობოტული პლატფორმა კაკტუსი“ ასევე იყო წარმოდგენილი გამოფენაზე. ის განკუთვნილია ადგილის დისტანციური დანაღმვისთვის და შეუძლია მოემსახუროს საზღვრისპირა რეგიონების აეროდრომებს ან საავიაციო ბაზის ტერიტორიებს - დაიცვას მტრის დივერსიულ-მზვერავი ჯგუფებისგან.
ასევე სასარგებლოა „ტულის კომპრესორების ქარხნის“ მიერ წარმოებული ბორბლიანი რობოტული ტრალი (გენერატორით) K-6, რომელიც განკუთვნილია საინჟინრო დაზვერვისა და დანაღმული ველების განაღმვისთვის მბრუნავი ჯაჭვის ტრალით. მშვიდობიან ცხოვრებაში, ასეთი რობოტული პლატფორმები ხელს შეუწყობს აეროპორტების მუშაობის გამარტივებას, ბარგის მოძრაობის დაჩქარებას და სხვ.
ავიაშოუმ საავიაციო ინდუსტრიის 200-ზე მეტი კომპანია მიიზიდა, ძირითადად რუსული. ბელორუსის, ჩინეთისა და ირანის ერთი კომპანიის (IRAN AIRCRAFT INDUSTRIES) საწარმოების აქტიური მუშაობის გათვალისწინებით, სამომავლოდ მინდა ვუსურვო NAIS-სა და DRONTECH-ს უცხოელი მონაწილეების ფეთქებადი ზრდა. მოსკოვი ხომ „უპილოტო რევოლუციის დედაქალაქია", არა მხოლოდ საბრძოლო გამოყენების სფეროში. რუსეთის მაღალტექნოლოგიური გამოცდილება ბევრ მეგობარ ქვეყანას გამოადგება.
რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს და პასუხს არ აგებს მათზე