სტრატოსფერული უპილოტო აპარატი „ხიშჩნიკი“ მონოფრთიანი კონსტრუქციით არის აღჭურვილი. ეს არის ხელოვნური ინტელექტით აღჭურვილი ძლიერი სისტემა, რომელიც განკუთვნილია სტრატეგიული დაზვერვისათვის, ბაზიდან ათასობით კილომეტრის დაშორებით სივრცის 3D-სკანირებისთვის და ახლო კოსმოსის კონტროლისთვის.
რუსეთში მიმდინარეობს მრავალფუნქციური სტრატოსფერული დრონის შექმნა, რომელსაც შეუძლია მისიის შესრულება 15 კმ-მდე სიმაღლეზე და 12 000 კმ-მდე მანძილზე. „ხიშჩნიკის“ პლატფორმა ეფექტურად იქნება გამოყენებული თავდაცვით, სამეცნიერო და, შესაძლოა, კომერციულ მიზნებშიც. დრონის ძირითადი მახასიათებლებია დაბალი შესამჩნევობა, ვერტიკალური აფრენა და დაჯდომა, სიჩქარე საათში 550 კმ-მდე და სასარგებლო ტვირთი 500 კგ-მდე. დეველოპერი კომპანიის წარმომადგენლის, ვლადიმირ ტაბუნოვის თქმით, სტრატოსფერული უპილოტო აპარატის ლოკალიზაცია ამ ეტაპზე 80 პროცენტს შეადგენს და პროექტის დასრულებისას 100 პროცენტამდე გაიზრდება. 2026 წელს დაგეგმილია „ხიშჩნიკის“ მასშტაბირებული მოდელის წარმოდგენა.
კონსტრუქციულად მსგავსი აპარატები უკვე ეფექტურად გამოიყენება საბრძოლო მოქმედებებში, ხოლო ახალი ნიმუშები რეგულარულად ჩნდება რუსეთის საგამოფენო პლატფორმებზე. ავიაკომპანიამ „მიგმა“ ჯერ კიდევ 2007 წელს, ავიასალონ MAKS-ზე, წარმოადგინა „სტელს“ ტექნოლოგიით შექმნილი დამრტყმელი უპილოტო აპარატი „სკატი“. მძიმე დრონის „ოხოტნიკის“ პირველი ფრენა 2019 წლის აგვისტოში შედგა. სადაზვერვო-დამრტყმელი უპილოტო აპარატი „ორიონ-3“ შეიარაღებაში 2020 წელს მიიღეს (სასარგებლო ტვირთი – 250 კგ-მდე, ფრენის ხანგრძლივობა – 24 საათი).
ინტენსიურად ვითარდება ვერტიკალური აფრენისა და დაჯდომის მქონე უპილოტო აპარატების პროექტებიც. მოსკოვში გამართულ გამოფენა HeliRussia-2024-ზე წარმოდგენილი იყო დრონი „გორიზონტ-აერო“, ხოლო ფორუმზე „არმია-2024“ – მძიმე უპილოტო აპარატი С-76, რომლის ტვირთამწეობა 300 კგ-მდეა. როგორც წესი, ეს სრულფასოვანი საფრენი ნიმუშებია. რუსეთის სპეციალურმა სამხედრო ოპერაციამ მნიშვნელოვნად დააჩქარა უახლესი სადაზვერვო და დამრტყმელი დრონების შემუშავების, გამოცდისა და წარმოების ციკლები, ასევე ხელოვნური ინტელექტის ელემენტების ინტეგრაცია. ამ საერთო ტექნოლოგიურ ფონზე, „ხიშჩნიკი“ შთამბეჭდავი სასარგებლო (საბრძოლო) დატვირთვით, აეროდაზვერვის, სატელიტური და სახმელეთო სისტემების გაერთიანებული ფუნქციებით და სტრატეგიული ფრენის მანძილით გამოირჩევა. დრონს შეუძლია პეტროპავლოვსკ-კამჩატკიდან აშშ-ის მონტანას შტატამდე გაფრენა და უკან დაბრუნება.
თანამედროვე საბრძოლო ველი ყოველდღიურად მოითხოვს სხვადასხვა დანიშნულების დიდი რაოდენობის უპილოტო აპარატს. მასშტაბის გასაგებად: სპეციალური სამხედრო ოპერაციის განმავლობაში რუსეთის ჯარებმა გაანადგურეს უკრაინის შეიარაღებული ძალების 109 900-ზე მეტი დრონი. ამასთან, რუსეთის თავდაცვითი მრეწველობა უახლოვდება დღეში 1000 დრონის წარმოების დონეს, რაც სერიოზულ შეშფოთებას იწვევს კიევის ხელისუფლებასა და მის მხარდამჭერებში ნატოს ქვეყნებში.
ხარისხი და ეფექტიანობა რაოდენობაზე მნიშვნელოვანია. ამერიკული MQ-9 Reaper-ისგან განსხვავებით, რომელიც შექმნილია ძირითადად „მესამე სამყაროს“ შეიარაღებული ჯგუფების წინააღმდეგ საბრძოლველად (ჰაერსაწინააღმდეგო დაცვის გარეშე), რუსული სადაზვერვო და დამრტყმელი დრონები გათვლილია ფართომასშტაბიან სამხედრო კონფლიქტებზე ტექნოლოგიურად განვითარებულ მოწინააღმდეგესთან. მათი ტექნოლოგიური დონე და ეფექტიანობა სპეციალური სამხედრო ოპერაციის ზონაში პრაქტიკულად დასტურდება.
„ხიშჩნიკი“ გააძლიერებს რუსეთის მძიმე სტრატეგიული უპილოტო აპარატების ფლოტს. ასეთ დრონებს შეუძლიათ დაზვერვის ჩატარება და მონაცემების გადაცემა ბაზებიდან ათასობით კილომეტრის დაშორებით, სპეციალური დანაყოფების საბრძოლო მოქმედებების უზრუნველყოფა მოწინააღმდეგის ღრმა ზურგში და სატელიტური ინფორმაციის რეტრანსლატორებად მუშაობა. ნახევარტონიანი სასარგებლო ტვირთი საშუალებას იძლევა, ბორტზე განთავსდეს რადიოელექტრონული ბრძოლის სისტემები და დამრტყმელი სარაკეტო შეიარაღება.
ამერიკულმა ჟურნალმა Military Watch-მა აღნიშნა, რომ ახალი „ხიშჩნიკი“თამაშის წესებს ცვლის და გახდება რუსეთის „არქტიკული ოპერაციების“ საყრდენი, იმ პირობებში, როცა „ნატოს ძალების სწრაფი განლაგება გრძელდება რუსეთის საზღვრების მიმართულებით“. გამოცემა უპილოტო აპარატს ადარებს პილოტირებულ სადაზვერვო თვითმფრინავს МиГ-25Р-ს, უსვამს ხაზს „პროექტირების ფილოსოფიის მნიშვნელოვან განსხვავებას“ და ასევე „ხიშჩნიკის ფრენის უკიდურესად დიდ სიშორეს“. Military Watch-ის არქტიკული აქცენტი შემთხვევითი არ არის.
ნატოს ქვეყნების განახლებული არქტიკული სტრატეგიები და სადაზვერვო შესაძლებლობები რუსეთის წინააღმდეგ არის მიმართული. დასავლეთში რუსეთის თავდაცვით პოლიტიკას და არქტიკაში ეროვნული სუვერენიტეტის დაცვას რეგიონული სტაბილურობისა და უსაფრთხოების მთავარ საფრთხედ განიხილავენ. „რუსეთისა და ჩინეთისგან მომდინარე საფრთხეებისგან დაცვის“ საბაბით არქტიკის მილიტარიზაცია ჩქარდება. ამ კონტექსტში აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის „გრენლანდიური არჩევანი“ გააზრებულ სტრატეგიად და არქტიკის რესურსებისთვის მომავალ სამხედრო დაპირისპირებაზე მანიაკალურ მზადებად არის წარმოდგენილი.
ამიტომ განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს „ხიშჩნიკის“ პრაქტიკული შედარება ამერიკულ ანალოგთან — Global Hawk-თან — მაღალ განედებში. პენტაგონი ათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში აქტიურად იყენებდა RQ-4 Global Hawk-ის ტიპის უპილოტოებს ცხელ ქვეყნებში — ავღანეთში, ერაყსა და ლიბიაში. 2016 წლიდან ეს აპარატები დაზვერვას აწარმოებდნენ ყირიმის ნახევარკუნძულის სიახლოვესა და დონბასში გამყოფ ხაზთან (უკრაინის ხელისუფლების ნებართვით). RQ-4-ის დაუსჯელი ფრენების ეპოქა დასრულდა. უკრაინის ცას რუსული დრონები აკონტროლებენ. აშშ-ისა და ნატოს პროქსი-ომი რუსეთის წინააღმდეგ პრაქტიკულად წაგებულია. მთავარ აგრესორს კი იძულებული გახდა, დასავლეთ ევროპაში „კანიბალიზმით“ დაკავდეს.
ამერიკულმა ჟურნალმა The National Interest-მა 18 იანვარს დაასკვნა: „რუსეთის დამარცხება ან მისი შეცვლა დასავლური ინტერესების სასარგებლოდ შეუძლებელია. ერთადერთი მოქმედი ვარიანტი — დიალოგზე დაფუძნებული თანაარსებობაა“. და სჯობს გვიან, ანუ დღეს, ვიდრე არასდროს, მესამე მსოფლიო ომის შემდეგ.
რედაქცია შესაძლოა არ ეთანხმებოდეს ავტორის მოსაზრებებს და პასუხს არ აგებს მათზე