თბილისი, 29 აგვისტო - Sputnik. ვაშინგტონის არბიტრაჟის (მსოფლიო ბანკის საინვესტიციო დავების მოგვარების საერთაშორისო ცენტრი - ICSID) გადაწყვეტილებით, კომპანია Anaklia Development Consortium LLC-ის ჰოლანდიელმა ინვესტორმა სახელმწიფოს 6.584.848 დოლარი გადაუხადა, იუწყება ტელეკომპანია „იმედი“.
2020 წლის ზაფხულში კონსორციუმმა და პროექტის ერთ–ერთმა მსხვილმა უცხოელმა ინვესტორმა ბობ მეიერმა საქართველოს მთავრობის წინააღმდეგ საერთაშორისო პალატის საარბიტრაჟო სასამართლოში სარჩელები შეიტანეს. კონსორციუმმა პარიზის არბიტრაჟი 2024 წლის 29 ივლისს წააგო. ის ითხოვდა ფინანსური ზარალის ანაზღაურებას 1,5 მილიარდი დოლარის ოდენობით და ხელშეკრულების აღდგენას, რომელიც შეწყდა 2020 წლის 9 იანვარს კონტრაქტით გათვალისწინებული ვალდებულებების შეუსრულებლობის გამო. თუმცა, კომპანიის მოთხოვნა უარყოფილ იქნა და საქართველოს მთავრობისთვის 650 ათასი დოლარის გადახდის ვალდებულება დაეკისრა.
კანონმდებლობით, მათ შეეძლოთ არბიტრაჟის გადაწყვეტილების გასაჩივრება, მაგრამ ეს არ გააკეთეს.
აღნიშნული დავის ფარგლებში ხაზარაძისა და ჯაფარიძის („ანაკლიის განვითარების კონსორციუმის“ დამფუძნებლები) ჰოლანდიელი პარტნიორი ბობ მეიერი ითხოვდა 64 მილიონი აშშ დოლარის გადახდას, თუმცა, არბიტრაჟმა მისი ყველა მოთხოვნა უარყო და მას თავად დააკისრა საქართველოს მთავრობის სასარგებლოდ 6,5 მილიონი აშშ დოლარის გადახდის ვალდებულება.
როგორც ადრე იუსტიციის სამინისტრომ განაცხადა, ვაშინგტონის არბიტრაჟის მიერ დადასტურდა, რომ ანაკლიის პორტის პროექტის განუხორციელებლობა მთლიანად მამუკა ხაზარაძის, ბადრი ჯაფარიძისა და მათი პარტნიორების პასუხისმგებლობაა და საქართველოს მთავრობის მხრიდან რაიმე ფორმით ხელშეშლას ადგილი არ ჰქონია.
წარუმატებელი მცდელობა
საქართველოს მთავრობამ „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმთან“ საინვესტიციო შეთანხმების საბოლოოდ გაწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილება 2020 წლის 9 იანვარს მიიღო, მას შემდეგ რაც 2019 წლის დეკემბერში ინვესტორმა უკვე მეშვიდედ ვერ შეძლო ვალდებულების შესრულება და მთავრობისთვის ბანკებთან საკრედიტო შეთანხმებების შესახებ დოკუმენტაციის წარდგენა. კერძოდ, კონსორციუმმა ვერ შეძლო ფინანსური გარიგების დახურვის ვალდებულების შესრულება, რომელიც ითვალისწინებდა 400 მილიონი დოლარის მოზიდვას საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტებისგან.
შეთანხმების ხელმოწერიდან 2018 წლის ოქტომბრამდე სახელმწიფოსა და კონსორციუმს შორის შეთანხმებაში 40-ზე მეტი ცვლილება შევიდა. პრაქტიკულად ყველა ცვლილება ეხებოდა ვადების გაგრძელებას. ამასთან, კონსორციუმს ჩამოაწერეს 11 მლნ დოლარის ჯარიმა.
მთავარი საკითხი, რომლის გადაჭრაც მხარეებმა ვერ შეძლეს, იყო ინვესტორების მიერ მოზიდული სესხების დაბრუნების სახელმწიფო გარანტიების უზრუნველყოფა.
ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობა 2017 წლის დეკემბერში დაიწყო. თავდაპირველად სახელმწიფო პორტის მშენებლობის მთლიანად კერძო სექტორის ხელში გადაცემას გეგმავდა და ამ პირობებით 2016 წელს ტენდერი გამოაცხადა.
გამარჯვებული გახდა „ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი", რომელიც დააფუძნეს „თიბისი ჰოლდინგმა" და კომპანიამ Conti International LLC, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს კომპანია Anaklia Holding JSC. სწორედ ამერიკული კომპანიის მონაწილეობა იყო სახელმწიფოს მთავარი პირობა.
ხაზარაძე და ჯაფარიძე, როგორც დამფუძნებლები და იმ დროს TBC Holding-ის ხელმძღვანელები, ასევე კონსორციუმის დამფუძნებლები იყვნენ.
პორტის ახალი სიცოცხლე
საქართველოს ხელისუფლებამ ანაკლიის პორტის მშენებლობის განახლება გადაწყვიტა იმ პირობით, რომ 51% სახელმწიფოს საკუთრებაში დარჩება. ჩინურ-სინგაპურული კონსორციუმი China Communications Construction Company Limited (ჩინეთი) & China Harbour Investment Pte. Ltd. (სინგაპური) ერთადერთი კომპანიაა, რომელმაც ანაკლიის პორტის განვითარებაში ინვესტირებით დაინტერესება გამოხატა. საქართველოს მთავრობა მასთან ხელშეკრულებას 2025 წლის შემოდგომამდე გააფორმებს. ამჟამად ახალ ინვესტორთან აქტიური მოლაპარაკებები მიმდინარეობს.
ანაკლიის პორტის მშენებლობა
ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობა 2024 წლის სექტემბერი დაიწყო.
ღრმაწყლოვანი პორტის საზღვაო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის შესახებ ხელშეკრულება გაფორმდა ბელგიურ კომპანია Jan De Nul-თან, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი საზღვაო სამშენებლო კომპანიაა. ხელშეკრულების მიხედვით, საზღვაო სამუშაოები სამ წელიწადში დასრულდება.
პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის თქმით, პროექტის პირველი ფაზა დასრულდება არაუგვიანეს 2029 წლისა, თუმცა ტემპების გათვალისწინებით, ვფიქრობთ, ბევრად უფრო მოკლე ვადებშიც არის შესაძლებელი პირველი ფაზის დასრულება. მისი თქმით, ჯამურად პირველი ფაზის ფარგლებში ჩაიდება 600 მილიონი დოლარის ინვესტიცია და პირველი ფაზის დასრულების შემდეგ პორტი მოემსახურება წელიწადში 600 ათასზე მეტ კონტეინერს.